L'Escala - Monumenten

"50a Ciutat Pubilla de la Sardana" (2010)
L'Escala heeft enkele (bescheiden) monumenten. De meesten daarvan zijn gerelateerd aan wat de Escalencs bezighield en nog bezighoudt: de visserij en op cultureel gebied, de muziek, met name de sardana.

	L'Escala, uitgeroepen tot de hoofdstad van de sardana voor het jaar 2010, heeft een grote betrokkenheid bij de sardana, al vele jaren. Naast veel culturele activiteiten rond de sardana is dat ook te merken aan de aandacht die de sardana krijgt in het dorpsbeeld. De laatste aanwinst is te vinden aan het begin van de Passeig LLuís Albert.
	L'Escala Ciutat Pubilla de la Sardana 2010. In het logo is alles van L'Escala terug te vinden: de zee, het strand, de ansjovis en de omhoog geheven armen van dansende sardanistas.

"La Cobla" (2007), een monument voor de sardana en eerbetoon aan de Escalenc Pere Ros, bestaande uit de elf in brons gegoten musici van het sardana-orkest (cobla). Het monument staat sinds 2009 niet meer op de "Plaça de la Sardana" zoals op de foto links maar op de Passeig Lluís Albert. De sardana is al sinds jaar en dag verbonden met L'Escala. Met name op het plein, maar ook op de Passeig Lluís Albert wordt veelvuldig de sardana gedanst. Sinds enkele jaren beschikt

L'Escala ook weer over een eigen cobla: "La Principal de L'Escala".

L'Aví Xaxu L'Escala heeft meerdere sardana-componisten voortgebracht waaronder Lluís Albert, maar de beroemdste is wel Josep Vicens i Juli, beter bekend als L'Aví Xaxu. Hij heeft meer dan 600 sardana's op zijn naam. Een actieve groep sardanistas, verenigd in de Agrupació Sardanista Aví Xaxu, heeft zijn naam dan ook ontleend aan deze componist. Een borstbeeld van deze musicus is te vinden op het gelijknamige pleintje in het centrum van het dorp.

"Roca del Frare" (2009) Veel Escalencs zullen zich deze rots nog herinneren toen hij nog in zee stond, een klomp steen door erosie gevormd als een biddende pater.
Maar op 7 november 1982 verdween, tot grote ontsteltenis van de lokale bevolking, de pater in zee. Het gebeurde tijdens een zware Llevantada, een oostenwind die gepaard gaat met metershoge golven. In 1985 werd de rots boven water gehaald, maar verdween na herplaatsing opnieuw onder water en kort daarop voor vele jaren in een loods, maar niet uit de gedachten van de Escalencs.

Sinds eind 2009 staat de rots er weer, niet in zee, maar veilig op de nieuwe Passeig Marítim, vlak bij zijn oorspronkelijke plaats. De rots spreekt tot de verbeelding van vele Escalencs - L'Aví Xaxu, heeft er zelfs een sardana voor gecomponeerd: "La Roca del Frara".

Bolder. Aan de "Plaça de la Sardana" zijn nog enkele van deze door meertouwen diep ingeslepen bolders te vinden. Het zijn de stille getuigen van wat de Escalencse bevolking gedurende vele decennia heeft beziggehouden.

Tamarisk. Van de bomen aan de Passeig Lluís Albert mag gerust gezegd worden dat ze ook tot de monumenten van L'Escala behoren. De tamarisk, goed bestand tegen de zilte bodem en lucht van de Empordà, werd meestal gebruikt als beschutting tegen de harde tramontana. Langs de uit 1921 daterende Passeig de les Roques diende deze in drie rijen aangeplante boom, ter decoratie en om wat beschutting te bieden tegen de zon. Behalve de enkele rij bomen en het door "Indianos" (zie ) in koloniale stijl gebouwde "Clos del Pastor", is er op deze passeig niets meer dat herinnert aan die tijd, ook niet de straatnaam.

Straatlantaarn (1895). Nóg een bescheiden restant uit een voorbije tijd, deze gietijzeren lantaarn uit 1895 aan een gevel aan de Carrer de la Torre. In diezelfde straat zijn er nog een paar meer te vinden. Bescheiden, maar wel bijzonder: L'Escala was een van de eerste plaatsen in Catalonië met elektrische straatverlichting.

Met maar liefst 113 lantaarns met elk een kooldraadlamp van nog geen 10 watt en op het strand drie booglampen van zo'n 800 Watt veranderde er veel in L'Escala. De vissers konden nu ook 's nachts met meer gemak de haven binnenlopen en hun boten op het droge krijgen. De stroom werd opgewekt door een generator die werd aangedreven door de watermolen, "El Molí de L'Escala", een voormalige graanmolen en tegenwoordig een restaurant (zie ).

"A la gent del Mar" (1979). Natuurlijk staan er in L'Escala enkele monumenten die verwijzen naar het verleden als vissersdorp, zoals het monument "A la Gent del Mar" op La Punta, de rotspunt die vooruit steekt bij de oude haven. Dit monument is opgedragen aan iedereen die aan het maritieme bestaan van L'Escala heeft bijgedragen. Een bronzen kop van een echte zeeman in een compilatie met een betonnen golf en een wel erg buitenproportioneel anker.
Vissersvrouw Het bronzen beeld op de Passeig Jesús Maria Isern is een wat reëlere weergave van het bestaan in L'Escala: een bezorgde vrouw tuurt over de zee, wachtend op haar man.

Lier. Tot begin jaren '70 stond het er nog, een wit huisje met een mechanische lier erin om de door de intrede van de dieselmotor alsmaar groter wordende vissersboten op het strand te trekken. Een paar tandwielen uit dit huisje zijn bewaard gebleven en staan nu ter herinnering aan deze periode op de kleine rotonde, precies op de plaats waar destijds het huisje stond. De lier verving de kaapstanders die de vissers gebruikten om de boten met mankracht uit het water te trekken.
Casa de la Punxa (1919). In het naar het torentje genoemde monumentale pand werd ijs geproduceerd voor de koeling van vis, een nieuw alternatief voor het zouten van vis.

Meerpaal (1784). Deze twee karakteristieke blikvangers in het oude centrum van L'Escala zijn eigenlijk ook al geen echte monumenten maar zijn dat geworden omdat ze gedurende lange tijd gebruikt werden en daarna gewoon zijn blijven staan. Ze staan symbool voor L'Escala. De natuurlijk beschutte baai voor La Platja is al sinds de 16 eeuw in gebruik als haven, eerst als vissershaven maar later ook als transporthaven voor handel via de kustvaart, met name voor zout, graan en wijn. Om de handel te bevorderen liet Burgemeester Josep Maranges de Maribon de meerpalen bouwen. Grote schepen zoals schoeners bleven op veilige afstand van het strand, de verlading gebeurde met kleine bootjes. Er stond nog een derde meerpaal, aan de overkant van de kleine baai, maar die heeft de tand des tijds niet doorstaan.

	La torxa (1992). De toorts, een torso met de Olympische vlam in de hand, een monument ter herinnering aan de Olympische Spelen die in 1992 in Barcelona werden gehouden. De Olympische vlam werd met veel ceremonieel ter hoogte van de Griekse nederzetting, het oudste deel van de ruïnes van Empuries, aan land gebracht.
	El petit Príncep (1998). Dit jongetje op een muur aan de Plaҫa de L'Univers kijkt naar het strand en de Passeig de Riells, een wandelpromenade met een sprookje als thema. Meer hierover .
	La Columna Emporitana (2003). Deze 12 m hoge klassieke zuil is een werk van de schilder Lluís Roura uit L'Escala. Het mozaïek is gewijd aan L'Escala.